Geschiedenis

Lichtkunst in de openbare ruimte

Al in de jaren ’20 van de vorige eeuw verwierf lichtkunst een prominente plek in de openbare ruimte van grote Europese steden, waaronder ook Amsterdam. Hier vond in oktober 1929 het eerste grote Nederlandse ‘lichtevenement’ plaats: de Edison Lichtweek. Verschillende gebouwen in de stad werden versierd met gloeilampen, waarmee massa's nieuwsgierige bezoekers werden getrokken. Een verlichte Fokker maakte zelfs rondvluchten boven de stad en er was een watercorso, waarbij bootjes met speciale verlichting in optocht rondvoeren.

Voorgeschiedenis

In Amsterdam verlichtte decennialang het gemeentelijke energiebedrijf (de GEB) de grachten, totdat het bedrijf aan het eind van de jaren ’90 geprivatiseerd werd. De behoefte om de binnenstad weer aantrekkelijk te maken met licht zette een aantal Amsterdamse ondernemers aan om nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Zo werd in 2003 - 2004 twee keer 'Yule' georganiseerd. In 2009 namen Vincent Horbach en Henk Jan Buchel het initiatief tot de verlichte botenparade 'Christmas Canal Parade'. Met reder Felix Guttmann als aanjager, organiseerden zij in 2010 'Winter Magic Amsterdam', met naast de botenparade - die met creatief producent Wim Dröge werd vormgegeven - meerdere activiteiten. De internationaal bekende lichtontwerper Rogier van der Heide zette dat jaar de iconische Magere Brug drie weken in bijzonder licht en suggereerde om het festival te concentreren op lichtkunst.

Editie #1: 2012 - 2013

Na een onderbreking van een jaar ontwikkelen Guttmann, Van der Heide en evenementenorganisator Raymond Borsboom in 2012 de eerste editie van Amsterdam Light Festival. De focus verschuift definitief van entertainment naar lichtkunst, wat een gouden formule blijkt te zijn. 7 weken genieten bewoners en bezoekers van lichtkunstobjecten die op een route langs de grachten staan en bewonderd kunnen worden vanuit een boot. Het publiek wordt massaal verliefd op het betoverende '1.26 Amsterdam' van de Amerikaanse Janet Echelman. In de kerstvakantie wordt het festival aangevuld met een wandelroute door de Plantage-buurt met de naam Illuminade. Langs de Amstel worden grootschalige installaties geplaatst van wereldberoemde lichtkunstenaars.

Editie #2: 2013 - 2014

De waterroute wordt verder uitgebreid en krijgt een nieuwe naam ‘Water Colors’, die zeer goed aanslaat. Het publiek geniet massaal van de mogelijkheid om comfortabel in een boot dicht langs de kunstwerken te varen. Internationale media zorgen voor snelle uitbouw van de bekendheid. Van der Heide haalt de iconische Fly's Eye Dome van architect Buckminster Fuller naar Amsterdam.

Editie #3: 2014 - 2015

Water Colors is een enorm succes. Naast de professionele schepen gaan ook de Amsterdammers in eigen bootjes massaal het water op. Het festival start haar samenwerkingsverband met Amsterdam Creative Industries Network, om jaarlijks in samenwerking met studenten van de HvA en de Breitner Academie een innovatief lichtkunstwerk te maken. Burgemeester Eberhard van der Laan wordt beschermheer van het festival. Het festival begint bij de traditionele familie-uitjes te horen.

Editie #4: 2015 - 2016

Prinses Beatrix verricht de opening; een erkenning dat lichtkunst als kunstgenre volwassen aan het worden is. Daardoor wordt ook de blijvende waarde van de kunstwerken onderkend. Het festival start haar eerste internationale samenwerking om lichtkunstwerken uit de eigen ‘collectie’ te presenteren bij evenementen elders. Zo verzorgt het Amsterdamse team bijvoorbeeld het eerste Norrköping Light Festival. Bij station Sloterdijk wordt een kunstwerk van Tijdmakers permanent geïnstalleerd.

Editie #5: 2016 - 2017

Amsterdam Light Festival viert haar eerste lustrum. Naast internationale kunstenaars nemen grote architecten deel aan het festival: zo is er werk te zien van Ben van Berkels UN studio, Benthem Crouwel Architects en het Singaporese kantoor DP Architects. Bijna een miljoen mensen bezoekt het festival, dat de kinderschoenen inmiddels ontgroeid is.

Editie #6: 2017 - 2018

Na vijf jaar treedt Van der Heide terug als artistiek leider en wordt opgevolgd door artistiek directeur Lennart Booij. De zakelijke leiding komt bij Frédérique ter Brugge te liggen, terwijl Raymond Borsboom zich gaat focussen op het uitbouwen van de internationale samenwerkingen. Felix Guttmann bestendigt zijn betrokkenheid als voorzitter. Wereldberoemd kunstenaar en activist Ai Weiwei maakt een kunstwerk: Thinline. De routes worden nu aangeduid als ‘Land’ en ‘Water’, waarbij ‘Land’ verhuist naar het Marineterrein.

Editie #7: 2018 - 2019

Onder leiding van zakelijk directeur Frédérique ter Brugge en artistiek directeur Lennart Booij worden er tijdens Editie #7 29 kunstwerken getoond. De officiële opening wordt gedaan door de nieuwe burgemeester Femke Halsema. Kunstenaars vanuit de hele wereld doen mee aan het festival, maar de limited edition van Editie #7 is van Nederlandse bodem. Jeroen Henneman is eregast en ontwerpt 'One Lamp'. Het is voorlopig de laastse editie die de route door het centrum van de stad kan volgen: stremmingen op het water dwingen tot een aangepaste vaarroute.

Editie #8: 2019 - 2020

Het festival verhuist voor Editie #8 naar Centrum-Oost. Een nieuwe route betekent nieuwe verbindingen en nieuwe verhalen. Tijdens deze Editie was er niet alleen lichtkunst te beleven; de bezoeker kon op pad tijdens 'De Slaapwandeling' in ARTIS en audio en visuals kwamen samen tijdens het spectaculaire SKALAR. Nog niet eerder was het thema van een editie zo uitgesproken; de hele stad stond in het teken van 'DISRUPT!'. Hoe actueel het thema was bleek al een maand na het festival.. Burgermeester Femke Halsema verbond haar naam als beschermvrouwe aan het festival.

Editie #9: 2020 - 2021

Het jaar van de pandemie. Een grootschalig evenement met vaar- en wandelroute is al snel uitgesloten, maar de wil om verlichting te brengen in deze donkere dagen is groot. Door middel van unieke samenwerkingsverbanden worden er alsnog 7 kunstwerken gerealiseerd, die verspreid over de stad geplaatst worden. Ieder werk vertelt zijn eigen verhaal onder het thema 'When Nature Calls' en degenen die de werken niet live kunnen zien krijgen de verhalen online verteld.